సంగీత రంజని

సంగీత పాఠాలు

సేకరణ: డా.కోదాటి సాంబయ్య (మూడవ భాగం) ధాతువు : ఒక సంగీత రచన లోని స్వర భాగమును ధాతువు అంటారు. సంగీతం లో కొంత స్థాయికి చేరిన వారు ఈ ధాతువు సహాయంతో కొత్త రచనలను నేర్చుకోవచ్చు . దీనినే ఇంగ్లిషు లో నోటేషణ్ అంటారు. ఉదా : వరవీణా - రూపక తాళం గీతం లోని ధాతువు. గ గ | పా పా || ద ప | సా సా || మాతువు : ఒక సంగీత రచన లోని సాహిత్య భాగమును మాతువు అంటారు . ఉదా : వరవీణా రూపక తాళ గీతము లో మాతువు .....వ ర | వీ ణా || మృ దు | పా ణీ || ఇప్పుడు దాతు , మాతు లను కలిపి రాస్తే ఇలా ఉంటుంది. గ గ | పా పా || ద ప | సా సా || వ ర | వీ ణా || మృ దు| పా ణీ || కాలము : 1. ప్రధమ కాలము : ఒక క్రియకు ఒక అక్షరం చొప్పున పాడడాన్ని ప్రధమ కాలము అంటారు ..ఉదా: స రి గ మ | ప ద | ని స || స ని ద ప | మ గ | రి స || 2. ద్వితీయ కాలము : ఒక క్రియకు రెండు అక్షరములు చొప్పున పాడితే..ద్వితీయ కాలము ..ఉదా: స రి గ మ ప ద ని స | స ని ద ప | మ గ రి స |

సంగీత పాఠాలు

సేకరణ: డా.కోదాటి సాంబయ్య (రెండవ భాగం) ద్వాదశ స్వర స్తానములు :- రెండు శ్రుతులకు లేక రెండు స్వరములకు గల వ్యత్యాసమును ' అంతరం ' ( difference ) అంటారు. సంగీతములో ద్వాదశ స్వరాంతర్గత స్థానములను చెప్తారు. సప్త స్వరముల లోని షడ్జ, పంచమ ములకు వికృతి భేదములు లేవు. రిషభ, గాంధార, మధ్యమ, దైవత, నిషాధ ములకు ప్రక్రుతి, వికృతి బేదములు రెండూ కలవు. అందువల్ల షడ్జ , పంచమ ములను ప్రక్రుతి స్వరములని, రిషభ , గాంధార, మధ్యమ, దైవత, నిషాధ స్వరములను వికృతి స్వరములు అని పేరు. ఈ విధమైన తేడాలు హిందుస్తానీ, పాశ్చాత్య సంగీతం లో కూడా కలవు. మూర్చన :- ఏదైనా ఒక రాగం లో రాగల స్వరముల ఆరోహణ, అవరోహణ లను కలిపి మూర్చన అంటారు. మానవ దేహమునకు ఆస్థి పంజరము ఎలా ఆధారభూతమో ఒక రాగానికి కూడా మూర్చన అలా అధారమవుతుంది. ఆస్థి పంజరానికి పైన మాంసము తదితర అంగములు సమకూరి మానవ శరీర మవుతుంది అలాగే వాగ్గేయకారులు ఒక రాగ మూర్చనకు రాగ ప్రయోగాలు, రంజక