సారస్వతం

కుమార సంభవం

సారస్వతం
-శారదాప్రసాద్ కుమారస్వామి జననం గురించి పురాణాలలో పలు కధలు ఉన్నాయి.మహాకవి కాళిదాసు వ్రాసిన కుమార సంభవంలో కుమారస్వామి జననం వరకే ఉన్నది.మిగిలిన వృత్తాంతం శివపురాణం,స్కాంద మరియు ఇతర పురాణాల్లో ఉంది. పూర్వం తారకాసురుడు అనే రాక్షసుడు అహంకారపూరితుడై సకల సజ్జనులను హింసిస్తూ ఉంటాడు.అతని బాధలను భరించలేని దేవతలందరూ కలిసి బ్రహ్మదేవుడి వద్దకు వెళ్ళి మొరపెట్టుకున్నారు. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు వారితో ఇలా చెప్పాడు -- శివుడు తపస్సు మానేసి పార్వతీదేవిని వివాహం చేసుకున్నట్లైతే,వారికి జన్మించే కుమారుడు తారకాసురుడిని అంతమొందిస్తాడు అని! దేవతలు వెంటనే శివుడి మీదకు మన్మధుడిని ప్రయోగిస్తారు. శివుడు మన్మథుడిని దహించి వేస్తాడు .తారకాసురుడిని అంత మొందించవలసిన అవసరాన్ని గుర్తించిన శివుడు తనకు పరిచర్యలు చేస్తూ ఉన్న పార్వతీదేవిని వివాహం చేసుకున్నాడు. వారిద్దరూ శృంగారంలో తేలియాడుతూ ఉన్న సమయంలో శివుడి రేతస్సు జారి భూమిపై

అన్నమయ్య శృంగార నీరాజనం

సారస్వతం
-టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య ఇద్దరూ నిద్దరే మనమేమి చెప్పేదే ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య తన్ను తాను చెలికత్తెగా భావించుకొని తోడి చెలికత్తెలతో అంటున్నాడు. ఏమి చెప్పమందువే చెలీ! నాయికా నాయికలు ఇద్దరూ ఇద్దరే ఒకరి మరొకరు తీసిపోరు ఏవిషయంలోను. అహోబల నారసింహుడైనా, ఆ యమ్మ శ్రీమహాలక్ష్మి అయినా అంటూ అన్నమయ్య శృంగార వ్యవహారాలను ఏకరువు పెడుతున్నాడు. ఆ విశేషాలు ఈ కీర్తనలో చూద్దాం. కీర్తన: పల్లవి: ఇద్దరూ నిద్దరే మనమేమి చెప్పేదే బద్దుగా దాపెను మెచ్చెఁ బ్రహ్లాదవరదుఁడు ॥ ఇద్ద ॥ చ.1. చక్కని మొకముచూసి సారెసారె మాటలాడి చిక్కించెనాపె తొలుత చేరియాతని మిక్కిలి మేలుదియై మేను చెమరించఁగాను పక్కన నాపెను నవ్వేఁ బ్రహ్లాదవరదుఁడు ॥ఇద్ద॥ చ.2. పీఁటమీఁదఁ గూచుండి ప్రియములు చెప్పి చెప్పి దూఁటి చన్నులనొ త్తెను తొలుతాతని పాటించి యాతని మోవిపండు చూచి నోరూరఁగా బాటగానాపెను నవ్వెఁ బ్రహ్లాదవరదుఁడు ॥ఇద్ద॥ చ.3. కాఁగిలించుక యిందిర కన్న

అన్నమయ్య శృంగార నీరాజనం

సారస్వతం
-టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య ఇంకా నీమనసెట్టో యెఱఁగఁ జుమ్మీ ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య తన్ను తాను నాయికగా భావించుకొని స్వామీ! నీ మనసునాకు తెలియరావడంలేదు. తమరిపై నాకు ఎంత కోరిక ఉన్నా వెనుకంజ వేస్తున్నాను. మీరంటే నాకు ప్రేమలేక కాదు సుమా! మీరు అన్యమనస్కంగాను, చీకాకుతోను ఉన్నారు అంటూ అన్నమయ్య స్వామితో తన శృంగార వ్యవహారాన్ని ఏకరువు పెడుతున్నాడు. ఆ విశేషాలు ఈ కీర్తనలో చూద్దాం. కీర్తన: పల్లవి: ఇంకా నీమనసెట్టో యెఱఁగఁ జుమ్మీ కొంకితి నింతే నేఁ గొసరఁ జుమ్మీ చ.1 చుక్కలు గాయఁగా నేఁజూడఁ దలెత్తితి నింతె ఇక్కడ నేముండుతా నే నెఱఁగఁజుమ్మీ చిక్కువడ్డముత్యములు చేతులఁ బట్టితి నింతే అక్కర నివేఁటివని యడుగఁజుమ్మీ ॥ఇంకా॥ చ.2 తుమ్మిదలు బెదరఁగాఁ దోడ నే నవ్వితి నింతే తమ్మిమోవి నిన్ను నేమీఁ దడవఁజుమ్మీ వుమ్మ గాలివిసరఁగా నొంటి నేఁ బండితి నింతే అమ్మరో నీతో నే నలుగఁజుమ్మీ ॥ఇంకా ॥ చ.3 చీకాకురేకులు చూచి చే గోరగీరితి నింతే

కల్హణుడు

సారస్వతం
-శారదాప్రసాద్ రాజతరంగిణి (రాజుల నది) వాయువ్య భారత ఉపఖండం యొక్క చారిత్రిక సంచిక.మరీ ప్రత్యేకంగా కాశ్మీరు చరిత్రకు సంబంధించి ప్రామాణిక గ్రంథం. దీన్ని సంస్కృతంలో రచించారు. రాజతరంగిణిని కాశ్మీరీ బ్రాహ్మణుడు కల్హణుడు క్రీ.శ.12వ శతాబ్దంలో వ్రాశారు.ఈ రచన సాధారణంగా కాశ్మీరు సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను నమోదు చేస్తుంది.కానీ రాజతరంగిణిలోని 120 శ్లోకాలు అనంత దేవరాజు కుమారుడైన కలాశ్ రాజు పరిపాలనాకాలంలో జరిగిన అక్రమాలు, ప్రజావ్యతిరేక విధానాల గురించి వివరించింది. రాజతరంగిణిలోని ప్రాచీన చారిత్రిక వివరాలు ప్రాచీన భారతీయ చరిత్ర రచనకు ప్రామాణికంగా వినియోగపడుతున్నాయి. రాజతరంగిణి సంస్కృతభాషలో కాశ్మీరీ బ్రాహ్మణుడైన కల్హణుడు రాసిన కావ్యం. చారిత్రిక పాఠ్యంగా కాశ్మీరు ప్రాంతాన్ని గురించి వ్రాసిన గ్రంథాల్లో ఇది అత్యంత ప్రాచీనమైనది. కాశ్మీరు ప్రాంతం విస్తారంగా హిమాలయాలు, పిర్ పంజల్ శ్రేణి మధ్యలో వ్యాపించిన ప్రాంతం. కల్

శ్రీ వారాహీ దేవి

సారస్వతం
-శారదాప్రసాద్ కృష్ణవర్ణా తు వారాహీ మహిషస్థా మహోదరీ వరదా దండినీ ఖడ్గం బిభ్రతీ దక్షిణే కరే!! ఖేట పాత్రాభయాన్ వామే సూకరాస్యా లసద్భుజా!! తా|| శ్రీవారాహీ దేవి నల్లని కాంతితో, వరాహముఖంతో, మహిష వాహనం గలదై పెద్దపొట్టతో ఎనిమిది చేతులు(అష్టభుజ) కలిగి ఉంటుంది. వారాహి దేవి అమ్మవారి శక్తి రూపాలలో ఒకటి. ఈమెను సప్త మాతృకలలో ఒకామెగా, దశమహావిద్యలలో ఒకామెగా కొలుస్తారు. ఈమె వరాహ(పంది) ముఖం కలిగి ఉంటుంది. ఈమెను లక్ష్మీ దేవి స్వరూపంగా కూడా కొందరు కొలుస్తారు. లక్ష్మీదేవి రూపంగా కొలిచేప్పుడు ఈమెను మనిషి రూపంలో పూజిస్తారు. ఈమె వరాహ స్వామి అర్ధాంగి. వారాహి దేవిని శైవులు, వైష్ణవులు, శాక్తేయులు పూజిస్తారు. దేవీ మాహాత్మ్యంలో శుంభ-నిశుంభ వధ కథ ప్రకారం దేవుళ్ళ శరీరాల నుండి వారి స్త్రీ రూప శక్తులు ఉద్భవిస్తాయి. శివుడి నుండి శివాని, విష్ణువు నుండి వైష్ణవి, బ్రహ్మ నుండి బ్రహ్మాణి, ఇలా వరాహ స్వామి నుండి వారాహి ఉ

అన్నమయ్య శృంగార నీరాజనం

సారస్వతం
-టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య యిందుకంటె నున్నదదే యెంచఁగ మూలధనము ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య ప్రతిపాదంలో “మూలధనం” అనే మాటను వాడారు. మనం ఈ నాటి అర్ధంలో చూస్తే మూలధనం అంటే ఒక వ్యాపార సంస్థ యొక్క కార్యక్రమము కొనసాగుటకు అవసరమైన పెట్టుబడి ధనము. దీనిని కంపెనీ వాటాలవలన కాని, ఋణపత్రములవలనకాని, అప్పువలనకాని, గత సంవత్సరములలో కలిగిన లాభాంశముల వలన కాని సేకరింపవచ్చును. కానీ, కొన్ని శతాబ్దుల క్రితం ధనవంతులు తమ వద్ద మిగిలి ఉన్నధనాన్ని భూమిలో ఒకచోట మూటగట్టి దాచిపెట్టుకుని అవసరమైనపుడు తీసి వినియోగించేవారు. ఇంకా బాగా ధనవంతులైతే లంకెల బిందెల్లో దాచుకునేవారు. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య లౌకిక మూలధనం కాక శృంగారపరమైన మూలధనం ఏమిటో వివరిస్తున్నాడు. అన్నమయ్య అనేక కీర్తనల్లో ఈ మూలధనం అనే ప్రస్తావన ఉంది. "మేలులో సాకారము మించులోకము భాగ్యము తాలిమితో నీకు మూలధనమాయను" - "సిగ్గులే మూలధనమా చేరి పైకొనఁగరాదా అగ్గమై శ్రీ వేంకటేశుఁడలమఁగాన" అంటూ ప

అన్నమయ్య శృంగార నీరాజనం

సారస్వతం
-టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య సిగ్గుతోడ గొంకితేను చిక్కునా మగవాడు అన్నమయ్య తానో చెలికత్తెగా మారి అమ్మ పద్మావతీ దేవికి శృంగారం విషయంలో సలహాలిస్తున్నాడు. ఆ వింతలు విశేషాలు మనమూ విని తరిద్దాం రండి. కీర్తన: పల్లవి: సిగ్గుతోడ గొంకితేను చిక్కునా మగవాడు బిగ్గె గాగిలించుకొని పెనగినగాక చ.1. పెదవిపై మాటల బ్రియములు పుట్టునా వుదుటు గుబ్బల బతి నూదిన గాక సదరపు జెనకుల చవులు పుట్టీనా సదమదముగ రతి సలిపిన గాక || సిగ్గుతోడ || చ.2. సెలవుల నవ్వితేనే చిత్తము గరగునా సొలయుచు మోవిచవి చూపిన గాక ములువాడి చూపుల మోహములు పుట్టునా లలిదమ్ములము పొత్తు గలసిన గాక || సిగ్గుతోడ || చ.3. సరసములాడితేనే సంగాతాలెనయునా సరుస దనువు లొక్కజటైన గాక యిరవై శ్రీవేంకటేశుడింతలోనె నిన్నుగూడె పరపుపైనే చాలునా వురమెక్కిన గాక || సిగ్గుతోడ || (రాగం: సాళంగనాట; రేకు సం: 827, కీర్తన; 18-162) విశ్లేషణ: సిగ్గుతోడ గొంకితేను చిక్కునా మ

విశ్వనాథ గారి సినిమా సమీక్ష

సారస్వతం
పేరడీ రచన -- శ్రీరమణ సేకరణ--శారదాప్రసాద్   పేరడీ అనేది ఆంగ్ల సాహిత్యం నుండి మనం దిగుమతి చేసుకున్న ఒక సాహితీ ప్రక్రియ . సూక్ష్మంగా చెప్పాలంటే ఒక విధంగా అనుకరణను ​పేరడీ అనవచ్చు.​పేరడీలు వ్రాయటం కష్టతరమైన పని. చాలామంది అనుకున్నట్లుగా మూలాన్ని వ్రాసిన కవిని ఎగతాళి చేయటం కాదు ​పేరడీ అంటే!మూలాన్ని వ్రాసిన రచయితను దగ్గరగా చూసి,ఆయన రచనా శైలిని క్షుణ్ణంగా అనుక(స)రించి వ్రాయటమే ​పేరడీ. కాకపోతే మూలంలో భావగర్భితంగా,గంభీరంగా ఉన్న దానికి కొద్దిగా హాస్యాన్ని, వ్యంగ్యాన్ని జోడించి వ్రాస్తుంటారు ​పేరడీలు వ్రాసే కవులు. శ్రీశ్రీ మొదలుకొని శ్రీ రమణ గారి దాకా ఎందరో ఈ ​పేరడీ ప్రక్రియతో పాఠకులను రంజింపచేసారు. ఈ ​పేరడీకి వన్నె తెచ్చిన వాడు శ్రీ జలసూత్రం రుక్మిణీనాధ శాస్త్రి గారు. వీరు శ్రీశ్రీ కి అత్యంత ఆప్తులు. శ్రీ జలసూత్రం రుక్మిణీనాధ శాస్త్రి గారు వ్రాసిన ఈ పేరడీనిని చూడండి! నేను సైతం కిళ్ళీకొట్

గీతా సారం

సారస్వతం
-శారదాప్రసాద్ హిందూధర్మ సాహిత్యంలో ఎంతో ఉన్నతమైనది భగవద్గీత.వేదాలు,ఉపనిషత్తులు, శాస్త్రాలు, పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, సిద్ధాంతాలు!-'వీటిలో దేన్ని అనుసరించాల’ ని చాలామంది అడుగుతుంటారు.దానికి సమాధానం--'సర్వ శాస్త్రమయీ గీతా..’. అన్ని శాస్త్రాల సారమే గీత అని శ్రీకృష్ణుడే చెప్పాడు.భగవద్గీత ఒక్కటి చదివితే చాలు, చాలా ధర్మ సూక్ష్మాలు తెలుస్తాయి! శాశ్వతమైన దానిని ,అశాశ్వతమైన దానిని గురించి చెప్పింది. పాప పుణ్యాలను విశదీకరించింది . ఆత్మస్వరూపాన్ని గురించి చెప్పింది. పరుల సుఖం కోసం జీవించమని చెప్పింది. పండితుడికి , స్థితప్రజ్ఞుడుకి గల తేడాను చెప్పింది. ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా కర్మ చేయడంలో ఉండే ఆనందాన్ని గురించి చెప్పింది.ఎలా జీవించాలో,ఎలా జీవించకూడదో కూడా చెప్పింది.పరమాత్ముడికి ఇష్టమైన వారు ఎవరో చెప్పింది .ఆయనలో ఐక్యమయ్యే మార్గాన్నిచూపించింది .ఈ జన్మలో చేసుకున్న కర్మలను బట్టి,మరుజన్మ ఆధారపడి ఉ

అన్నమయ్య శృంగార నీరాజనం

సారస్వతం
-టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య తాను చేసినచేత తరుణిమేనను నిండె కీర్తన: పల్లవి: తాను చేసినచేత తరుణిమేనను నిండె వీనులు చల్లుగ నిట్టె విన్నవించరే చ.1.జక్కవ గుబ్బలమీద చంద్రోదయములాయె చుక్కలు మొలచెనిదె సొంపు మోవిని అక్కజపుతురుమున నద్దమరేతిరి నిండె వెక్కసపు పతికిది వేళ చెప్పరే ||తాను|| చ.2.కనుచూపు తామెరల గక్కునను దెల్లవారె యెనయెని తలపోత నెండలు గాసె పనివడి విరహాన పట్టపగలై తోచె ననిచిన పతికి సన్నలు శేయరే ||తాను|| చ.3.వడిగొన్న జవ్వనాన వసంతకాలము వచ్చె పొడవైన కళలను పున్నమ గూడె యెడమిచ్చి శ్రీవేంకటేశుడింతలో గూడె బడివాయకుండు దన్ను బాస గొనరే ||తాను|| (రాగం: శంకరాభరణం; రేకు సం: 195, కీర్తన; 7-561) విశ్లేషణ: తాను చేసినచేత తరుణిమేనను నిండె వీనులు చల్లుగ నిట్టె విన్నవించరే ఆ శ్రీనివాసుడు చేసే శృంగారచేష్టలకు, తల్లి అలమేలుమంగమ్మ శరీరమంతా తమకంతో, మైమరుపుతో నిండి న