ధారావాహికలు

ఆధునిక కవిత్వంలో అనుభూతివాదం

ధారావాహికలు
"సుధ" కావ్యంలో చలం ఆత్మసంవేదనలు అడుగడుగునా కన్పిస్తాయి. ప్రపంచంలో ఉన్న మానవులందరూ ఆత్మానుభూతిని పొందాలనే తపన చలంలో ఈ కావ్యం ద్వారా కని పిస్తుంది. “ఈ _ ప్రపంచదుంతా మనస్సు కల్పించిన మాయలో పది పరమాత్మ ధర్శనానికి ప్రయత్నం చేయక, తనకుతానే కల్పించుకున్న ధుఖంలో పది అల్లాడుతుంది. మనస్సు నశానం ఇతే, ఆన్ని వస్తువుల్లో వెలిగేది ఒకటే వెలుగు, దాన్ని దర్శించడమే గొప్ప ఆనందస్థితి. అదేమోక్షం. ఇది అద్వైతభావ పరమార్ధం. దీన్ని కవితా రూపంగా వివృతం చెయ్యడమే. 'సుధ' కావ్యంలో చలం చేసినది.”60 ఆథ్యాత్మికానుభూతిని జీవవైతన్యంతో పరిపుష్టం చేసిన రచనే చలం “సుధ". “ఇది ఒక యనుభూతి కావ్యము. ఒక వ్యాఖ్యాన కావ్యము. ప్రకృతి రహస్యములకు సర్వజగద్రహస్యములకు ఒక భాష్యము వంటి కావ్యము."61 అని విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు 'మున్నుడి' లో రాశారు. తత్త్వసంబంధమైన ఈ కావ్యం ప్రకృతి రహస్యాలకు, సర్వజగద్రహస్యాలకూ ఒక భాష్యము వంటిదని చెప్పటంలో ఎటువంటి

రామాయణ సంగ్రహం

ధారావాహికలు
శ్రీరాముని అశ్వమేధ యాగానికి వాల్మీకి రావటం శ్రీరామచంద్రుని అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని గూర్చి విని వాల్మీకి మహర్షి తన ఆశ్రమ వాసులందరితో యజ్ఞవాటికి వచ్చాడు వచ్చినవారిలో కుశ, లవులు కూడా ఉన్నారు. భరతశత్రుఘ్నులు, మహర్షికీ, ఆయన పరివారనికీ విడుదల ఏర్పాటు చేశారు వాల్మీకిమహాముని కోరికపై అయోధ్యానగరంలో అన్ని వీథులలోను (శ్రుతిలయబద్ధంగా కుశలవులు శ్రీరామకథ గానం చేశారు. ఇది ఆ నోట ఆ నోట పోగడ్తకెక్కటంతో శ్రీరాముడు కుశలవులను ఆహ్వానించి తన సభలో కూడా వాళ్ల చేత పాడించాడు. తన కథ వినీ, సీతాదేవిని తలచుకొనీ ఆనందవిషాదాలకు లోనైనాడు. ఈ కథ ఎవరు రచించారు? అని లవకుశులను ఆయన అడగగా వాల్మీకిమహర్షి రచించి తమకు తాళలయానుబద్ధంగా నేర్పాడని వాళ్ళు చెప్పారు. అప్పుడు శ్రీరాముడు సీతాదేవిని తలచుకొని చాలా విషాదం పొందాడు. దుర్భరశోకం అనుభవించాడాయన. ముద్దులు మూటలు కట్టే ఈ మధురబాలగాయకులు తన కుమారులే అని శ్రీరాముడు గ్రహించాడు. ఇట్లా శ్రీర

ఆధునిక కవిత్వంలో అనుభూతివాదం

ధారావాహికలు
తాను రాస్తున్నది అనుభూతి కవిత్వమని చెప్పుకోకపోయినా, బహుశా భావించి ఉండకపోయినా ఇప్పటి మన విశ్లేషణల ప్రకారం అప్పటి ఆయన కవిత్వం అనుభూతి కవిత్వమే అవుతుందని గమనించవచ్చు. గీతాంజులి', “నుధల' పుట్టుకకి దోహదం చలంలో కేంద్రీకృతమై ఉన్న అనుభూతే కారణం అని చలం రచనల ద్వారానే విశదమౌతుండటం ఇక్కడ మనం గమనించాల్సిన అంశం. చలం దృష్టిలో ఆధ్యాత్మికం సమాజానికి దూరమైంది కాదు. చలంగారి రచనలలో సమాజానికీ, ఆధ్యాత్మికానికి సమప్రాధాన్యం కన్పిస్తాయి. అందుకేనేమో శ్రీశ్రీ చలంగారిని 'యోగివేమన' లా వర్ణించటం జరిగింది. “గీతాంజలి” చలం జీవితానికో కొత్త వెలుగుని, ఆధ్యాత్మిక జీవితాన్నీ ఇచ్చిందని “గీతాంజలి” ముందుమాటలో చలమే రాసుకున్నాడు. “గీతాంజలి నాకో కొత్త దృక్పథాన్ని, Philosophy of lifeని, నేను అనుభవించే. అందాలకి ఓ వెలుగుని, నా ఆశలకో అర్థాన్ని ఇచ్చింది.” 50 మనసుని ఆకర్షించి, ఆత్మలో మాధుర్యాన్నీ తేజస్సునీ నింపగలగటం గొప్పకళ

ఆధునిక కవిత్వంలో అనుభూతివాదం

ధారావాహికలు
చెల్లాచెద్యురైపోతాం మళ్ళీ కనిపించం! సీలు వెక్కగలిగినవాదే సింహాననానికి అర్హుడు!!" 48 ' సింహాసనం' అనే ఖండికలో సింహాసనానికి అర్హుడైన వ్యక్తి సిలువను సైతం ఎక్కగలిగినవాడై ఉండాలని చెప్పాడీ కవి. సింహాసనాన్ని మించిన స్ధానంలో వేసుకుంటే వారు ఎప్పుడో ఒకప్పుడు కిందకి జారిపోక తప్పుదు. “చివర్నుండి మొదలుకు నడిచిననాకు మొదలు దొరికింది కానీ చివరవతలేముందో చె ప్పేదెవరూ?"49 అని ప్రశ్నించుకుంటాడు ఈ కవి.

రామాయణ సంగ్రహం

ధారావాహికలు
శ్వేతుడి కథ అప్పుడు శ్రీరాముడు “మహానుభావా! ఈ ఆభరణం మీకెట్లా వచ్చింది "? అని అడిగాడు. అప్పుడగస్తృ మహర్షి ఆ వృత్తాంతం శ్రీరాముడికి చెపాడు. 'ఇది జరిగిపోయిన మహాయుగంలోని జ్రేతాయుగం నాటి కథ” అని ఆయన మొదలుపెట్టాడు చెప్పుటం. “ఇంతింతనరాని విస్తీర్ణం కల ఒక మహారణ్యం ఉండేది. అది బహు యోజన విస్సృతం. అయితే అందులో ఒక మృగమైనా, ఒక క్ర సక్షి అయినా కనపడకపోవడం వింత సుమా! నాకు ఈ గడ్డు సమస్య ఎందు కేర్వ డిందో తెలుసుకుందామన్న ఆసక్తీ కలిగింది. అక్కడే తపస్సు చేసుకుంటూ ఈ వింతను కనుక్కోవాలని నిశ్చ యించుకున్నాను. ఆ అడవి మధ్య ఒక విశాలమైన సరస్సు ఉంది. దాని గట్టున ఒక ఆశ్రమం ఉంది. కాని ఆ ఆశ్రమం నిర్మానుష్యం. ఆ ఆశ్రమంలో నేను ఒక రోజు ఉన్నాను. మర్నాడు ప్రాతఃకాలాన సరస్సు దగ్గరకు స్నానార్థం వెళ్ళాను. అక్కడ ఒక ప్రేతశరీరం కన్పించింది. నేనెంతో ఆశ్చర్యంతో చూస్తుండగా ఒక దివ్వవిమానం అక్కడకు వచ్చింది. అందులో ఒక స్వర్లోకవా

ఆధునిక కవిత్వంలో అనుభూతివాదం

ధారావాహికలు
వీరిదే మరొక కవితా సంకలనం “అనుభూతి గీతాలు” కవి అనుభూతే వస్తువుగా వెలసిన అనుభూతి కావ్యం ఇది. అనుభూతి వాదాన్ని సిద్దాంతం గా ప్రతిపాదించిన శ్రీ కాంతశర్మగారు, ఆ సిద్దాంతానికి అనుగుణంగా రచించిన కవితా సంకలనం ఇది. ఏ ఇజానికీ కట్టుబడకుండా, తనలో కల్గిన అనుభూతులకి అకారాన్నిస్తారు ఇంద్రగంటి శ్రీకాంతశర్మగారు. “లోకంలో బుతువుడు ఆరైతే, నీలో ప్రతి అనుభవం ఒక బుతువే! నీలో ఇరుక్కున్న ప్రపంచం బయటపడాలనుకుంటుంది. బయతునున్న ప్రపంచం నీలో జొరబడాలనుకుంటుంది, ఇది చిరఘర్షణ -"38 'దుఃఖం' అనే ఖండికలో జీవితంలో చిర ఘర్షణకి కారణం చెప్పారు. “స్వాతి వాన కోనం ముత్యపు చిప్పల్లా నిరంతరం నీ కళ్ళు కాచుకొని వుంది, అనుభవాల లోకాలోకనం చేస్తూ ఊగిసలాడుతుంటాయి - బ్రతుకంతా ఏదో సడి, తడి, అలజడి- వువ్వు గుర్తించలేనంత సున్నితంగా ఒకప్పుడు ఒళ్లు జలదరిస్తుంది- ఒకానొక అనుభవం నీలో ఘనీభావించే మౌక్తిక క్షణమది-

రామాయణ సంగ్రహం

ధారావాహికలు
శత్రుఘ్నుడు వాల్మీకి మహాముని ఆశ్రమం చేరిన ఆ రాత్రే సితాదేవి ప్రసవించి కవలలను కన్నది. ఆమె అర్దరాత్రి ప్రసవించిందని మునిబాలకులు వచ్చి చెప్పారు. అప్పుడు వాల్మీకిమహాముని శిశువులకు శాంతికపొష్టిక కార్యకలాపం ఆచరించాడు. (భూతవినాశిని, రాక్షసఘ్ని అనే రక్షాక్రియలు నెరపాడు). పిడికిటిలో దర్భలు తీసుకొని వాటిని సమభాగాలు చెసి అగ్రభాగం వాటితో ఒకరికి, అడుగుభాగం వాటితో మరొకరికీ రక్ష కలగాలని అభిమంత్రించాడు. అందువల్ల వాళ్ళకు కుశుడు (కుశమంటే దర్భ పైభాగము), లవుడు(లవమంటే దర్భ కిందిభాగం) అనే పేర్లు వచ్చాయి. ముని పత్నులు శ్రీ సీతారాములను గూర్చి పాటలు పాడారు. పురిటి పనులు నిర్వహించారు. అప్పుడు సీతాదేవి ప్రసవించిన విషయం శత్రుఘ్నుడు తెలుసుకొని వెళ్ళి ఆమెకు నమస్కరించి రఘువంశప్రదీపకులను చూశాడు. బాగా తెల్లవారిన తర్వాత శత్రుఘ్నుడు చ్యవనమహర్షిని దర్శించాడు. శ్రిరమచంద్రుడి దగ్గరకు వచ్చి లవణుడి ఘోరకృత్యాలు చెప్పింది. ఈ

అన్నమయ్య శృంగార నీరాజనం

ధారావాహికలు
-టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య కరేణ కిం మాం గృహీతుం ఇది ఒక సంస్కృత శృంగార సంకీర్తన. అమ్మ పద్మావతి శ్రీనివాసునితో సరసమాడుతూ, దశావతార వర్ణన చేస్తున్నది. ఆ విశేషాలు చూద్దాం. కీర్తన: పల్లవి: కరేణ కిం మాం గృహీతుం తే హరే ఫణిశయ్యా సంభోగ ॥పల్లవి॥ చ.1. జలే తవ సంచరణ మిహాధస్ స్థలే భవనం తవ సంతతం బలె రూప ప్రకటన మతులా చలే స్థానం చల చల రమణా ॥కరేణ॥ చ.2. పదే భువన ప్రామాణ్యం తవ హ్రదే ప్రచుర విహరణ మిదం ముదేమునీనాం మోహనం తనుం మదే తవ నర్మ చ మాం విసృజ ॥కరేణ॥ చ.3. స్మరే విజయ స్తవ విమలతురగ ఖురే రతిసంకుల రచన పురే తవ విస్ఫురణం వేంకట గిరే:పతే తే ఖేలాఘటిత ॥కరేణ॥ (రాగం: ఆహిరి, రేకు 40-6; సం.6-171) విశ్లేషణ: పల్లవి: కరేణ కిం మాం గృహీతుం తే హరే ఫణిశయ్యా సంభోగ ఓ శ్రీహరీ! క్షీర సాగరంలో శేషశయనుడవై, జలసంచరణంతో, అందరిని ఈ సంసార సాగరం నుండి తరింపజేస్తున్న నాధా! నా చేయి పట్టుకోడానికి వచ్చావు కదా! అని అమ్మ అంటో

ఆధునిక కవిత్వంలో అనుభూతివాదం

ధారావాహికలు
స్త్రీ గురించి రాసే మరో కవయిత్రి జయప్రభ. ' స్వేచ్చకోసం కవిత్వం వ్రాస్తున్నాను, స్వేచ్చకోసం కవిత్వం రాస్తాను' అని ఈవిడ ప్రకటించుకున్నారు. ఈవిడ తన కవిత్వం ఫెమినిస్టు ధోరణికి చెందినదని చెప్పుకుంటారు. సమాజంలో తనకు జరిగిన అన్యాయాల వల్ల ఒక స్త్రీ సానిగా మరవలసి వచ్చింది. అటువంటి స్త్రీని ' సానిపాప' అనే ఖండికలో సమాజంపై తిరగబడమని చెప్తున్న సందర్భంలో - "రగులుతున్న ఆవేశాన్ని ఆరానీకు, చైతన్య తూరుపులా ప్రజ్వరిల్లు ! అప్పుడు బిగిసిన నీ పిడికిలి మాటున సూర్యుడు కూడా ఉదయిస్తాడు "32 అంటూ స్త్రీ జాతికి సూర్యోదయం కావాలని ఈవిడ కోరుకుంటున్నారు. సమాజంలో జరిగే అనేక సంఘటనలు ఈవిడకు వస్తువులుగా మారాయి. స్త్రీలపై మగవాళ్ళు చూసే చూపులను వర్ణిస్తూ, వాటిని ఎదుర్కొంటే జయం స్త్రీలదే అని ఆవిడ తెలిపారు. అందుకని - " అప్పుడనుకుంటాను కళ్ళకే కాదు ఈ దేశంలోని ఆడదానికి వాళ్ళంతా ముళ్ళుండే రోజు ఎప్పుడొస్తుందా అని 33" ప్రతి

రామాయణ సంగ్రహం

ధారావాహికలు
రావణాసుర సంహారం అప్పుడాయన తన తమ్ములతో ఈ ఉపద్రవం గూర్చి ప్రస్తావించి, 'లవణుణ్ణి వధించే బాధ్యత మీలో ఎవరు తీసుకుంటార'ని ప్రశ్నించగా లక్ష్మణుడు చిరకాలం అరణ్యవాసం చేసి సౌఖ్యధూరుడై ఉన్నాడని, భరతుడు పద్నాలుగేళ్ళు వ్రతోపవాస తపోదీక్షలో ఉన్నాడని అందువల్ల లవణుణ్ణి సంహరించే కర్తవ్యం తనదని శత్రుఘ్నుడు శ్రీరామచంద్రుడికి విన్నవించుకున్నాడు. దానికి శ్రీరాముడు ఆమోదించి శత్రుఘ్నుణ్ణి అభినందించాడు. 'అట్లా లవణుణ్ణి హతమారిస్తే, వాడి రాజ్యానికి నిన్ను పట్టాభిషిక్తుణ్ణి చేస్తాను' అని వాత్సల్యం చూపాడు శత్రుఘ్నుడి మీద. అప్పుడే లాంఛనంగా తక్కిన తమ్ములను ఆనందిస్తూ ఉండగా శ్రీరాముడు మధురాజ్యానికి శతృఘ్నుణ్ణి పట్టాభిషిక్తుణ్ణి చేశాడు. ఈ సన్నివేశంలో లవణుడు పారాలోకగతుడైనట్లు అని అందరూ ఆనందించారు. అప్పుడు శ్రీ రాముడు తన తమ్ముడుకి ఒక దివ్యాస్త్రాన్ని బహుకరించాడు. అది శ్రీమన్నారాయణుడు సృష్త్యాదిని మధుకైటభులను సంహరించిన మహా